Demir Eksikliği

Ssude

Deneyimli Üye
Acemi
#1
İnsan bünyesi pek çok fonksiyonunu sağlıklı sürdürebilmek için demire ihtiyaç duyar Demir eksikliği, dünyanın her yerinde yaygın görülen sağlık sorunlarından biridir Çoğunlukla beslenme yetersizliği ve çeşitli sebeplerle vücutta demir kayıplarına bağlı olarak ortaya çıkar
Demir eksikliği, ülkemizde sık görülmekle birlikte, genellikle kolay tedavi edilebilen bir sağlık sorunudur
Epitel, kırmızı kan hücreleri (eritrosit) gibi yapım-yıkım döngüsünün hızlı olduğu dokularda demir eksikliği öncelikle kendini belli eder Kansızlık (anemi) demir eksikliğinin ileri dönem sonuçlarındandır
İnsan vücudundaki demir miktarı değişken olmakla birlikte ortalama 2-6 gramdır ve bunun yüzde 80'i hemoglobinde bulunur Hemoglobin, kırmızı kan hücreleri içinde dokulara oksijen taşınmasından sorumlu önemli bir maddedir Hemoglobin yapımında demir kullanılır
Vücutta geri kalan demirin büyük bölümü depo şeklinde korunur Karaciğer, dalak ve kemik iliği, demir depolarının yoğun olduğu organlardır
İnsan bünyesinin demir ihtiyacı, demirin ince bağırsaklardan emilimi ile dengelenmeye çalışılır Besinlerle alınan demirin ortalama onda biri emilebilmektedir Gerek demirin emiliminin bozulması ve yetersiz beslenmeyle alımının azalması, gerekse kişi tarafından farkedilen veya edilemeyen kanamalarla demir kaybı durumunda, vücut ilk olarak eksikliği dengelemeye çalışır Öncelikle demir depoları kullanılır Bir süre sonra demir depoları tükendiğinde demir eksikliği belirtileri görülmeye başlar İleri dönemde kan yapımının ana minerali olan demir düşük olduğu için kansızlık gelişir
Demir eksikliği neden oluşur?
• Beslenme yetersiz, dengesiz olduğunda demir eksikliği gelişebilir Karaciğer, dalak, kırmızı et demir bakımından zengin besinlerdir Tahıllarda da demir bulunur, ancak emilimi yetersizdir Vejeteryanlar (hiç et yemeyenler) demir eksikliği riski taşırlar Beslenmedeki bir takım yanlışlar da demir eksikliğine zemin hazırlar Aşırı süt tüketimi, aşırı lifli gıdalarla beslenme, aşırı çay tüketimi gibi Bilinenin aksine pekmez, ıspanak demir bakımından zengin değildir
Kil, kireç, toprak, buz gibi gıda olmayan maddeleri yeme alışkanlığı da demir emilimini bozup eksikliğe yol açtığı gibi, demir eksikliği de bu tür alışkanlıkları doğurabilmektedir
• Kişi besinlerle yeterli demir alır, ancak emilim azalmış olabilir Demir emilimi için mide asiditesinin korunmuş olması gerekir Antiasit ve asitliği azaltıcı ilaç kullananlarda, mide ameliyatı geçirmiş kişilerde, asitlik azalmış olduğundan demir emilimi azalır
• Kişinin farkında olduğu veya olmadığı kanamalar: Mesela hemoroid, hanımlarda adet döneminde veya bir hastalığa bağlı aşırı kanamalar, peptik ülser, parazitler gibi Uzun süreli aspirin kullanımı sindirim sisteminde küçük kanamalara yol açarak demir eksikliğine neden olabilir Yaşlılardaki demir eksikliği anemisinde gizli kan kaybının kalınbarsak tümörleri sonucu gelişebileceği göz ardı edilmemelidir
• Demir ihtiyacının arttığı büyüme-gelişmenin hızlı olduğu bebeklik döneminde, erken doğanlarda, hamilelik ve süt verme dönemlerinde demir eksikliği gelişebilir
Belirtileri nelerdir?
Demir eksikliği sebebe bağlı olmakla birlikte genellikle sinsi başlar Çünkü vücut yavaş yavaş gelişen yeni duruma kendini adapte edebilir
Halsizlik, yorgunluk, çabuk yorulma, kulak çınlaması, baş dönmesi, nefes darlığı, mukoza ve deride solukluk, soğuğa tahammülsüzlük, çarpıntı görülebilir Dile pürtüklü görünüm veren çıkıntılar (papilla) silinir, dil düz görülebilir Çocuklarda öğrenme güçlüğü, okul başarısında düşmeye yol açabilir
Nasıl tedavi edilir?
Demir eksikliği tedavisine ilk olarak altta yatan sebep varsa kaldırılarak başlanır Miyom, hemoroid tedavisi gibi Daha sonra tercihen ağızdan demir ilaçları; ağızdan alınamıyorsa kas veya damar içine enjekte edilerek eksiklik giderilir, depolar yerine konur
Dikkat edilmesi gereken bir husus, tedavi süresine uyumdur Yetersiz tedavi ile depolar dolmayacağı için hastalık tekrar edebilir Demir ilaçları tercihen yemeklerden önce alınmalıdır Süt ile birlikte içilmemelidir
Demir eksikliğini önlemek için
• Tek yönlü olmayan, dengeli ve yeterli beslenmeye özen gösterilmelidir
• İnek sütü demir eksikliğine zemin hazırlar Bebeğinizin beslenmesi için anne sütü verin
• Kil, kireç, toprak, buz gibi gıda olmayan maddeleri yeme alışkanlığı varsa demir eksikliği olabileceği akla gelmeli, tedavi yoluna gidilmelidir
• Hamilelik, bebeklik dönemlerinde doktor gözetiminde gerektiğinde demir kullanılmalıdır
Demir eksikliği önemli belirtilere yol açmakla birlikte tedavisi olan bir hastalıktır Yukarıda bahsedilen belirtiler görüldüğü takdirde doktora başvurmalı ve uygun tedaviye uymaya özen göstermelidir

 

Ssude

Deneyimli Üye
Acemi
#2
Demir eksikliği hafıza sorunlarına yol açıyor

Demir eksikliği, orta seviyede dahi olsa kadınlarda hafıza ve öğrenme sorunlarına yol açabiliyor


NEW YORK - ABD’de yapılan bir araştırma, kansızlık olarak adlandırılmayan orta seviyede demir eksikliğinin, kadınların hafıza, dikkat ve öğrenmeyle ilgili testlerde yeterli seviyede demire sahip kadınlara göre daha başarısız olmalarına yol açtığını ortaya koydu

Penn Üniversitesi’nin yaptığı araştırmada, kansızlık teşhisi koyulan kadınların da bu testlerde en başarısız grup olduğu görüldü

Demir eksikliği olan kadınlara 4 ay boyunca demir haplarıyla yapılan tedaviden sonra bu kadınların testlerde eskisinden 5 ya da 7 kat daha başarılı oldukları gözlendi

Sonuçları American Journal of Clinical Nutrition dergisinde yayımlanan, Dr Laura E Murray-Kolb başkanlığında yapılan araştırmanın, demir eksikliğinin, kişide kansızlık seviyesine gelene kadar açık bir soruna yol açmadığı yönündeki inanışa meydan okuduğu da belirtildi

Araştırma çerçevesinde yaşları 18 ila 35 olan 113 kadının incelendiği ve başta bunlardan 71’inde demir eksikliğinin tespit edildiği kaydedildi

Vücutta hücrelere oksijen taşınması için gerekli olan demirin, yaşları 19 ila 50 olan kadınlar tarafından günde 18 miligram, hamileler tarafından da günde 27 miligram oranında alınması öneriliyor