Ey nefsim hizmetçin sana itaat etmezse ona nasıl kızarsın! O hâlde Allahü teâlânın sana kızmıyacağından nasıl emîn oluyorsun! Eğer Onun azâbını hafîf görüyorsan parmağını aleve tut! Yâhut kızgın güneş altında bir saat otur! Yâhut da hamam halvetinde fazlaca kal da zavallılığını dayanamıyacağını anla!

Yok eğer dünyada yaptıklarına cezâ vermiyecek sanıyorsan Kur'an-ı kerime ve yüzyirmidörtbinden ziyâde Peygambere inanmamış oluyorsun ve hepsini yalancı yapmış oluyorsun. Çünkü Allahü teâlâ Nisâ sûresinin yüzyirmiikinci âyetinde meâlen“Günah işliyen cezâsını çekecektir” buyuruyor. Kötülük eden kötülük görür.

Günah işleyince O kerimdir rahîmdir beni affeder diyorsan dünyada yüzbinlerce kişiye niçin zahmet açlık ve hastalık çektiriyor ve tarlasını ekmiyenlere mahsûlünü vermiyor! Şehvetlerine kavuşmak için her hîleye baş vuruyorsun ve o vakit Allahü teâlâ kerimdir rahîmdir istediklerimi zahmetsiz bana gönderir demiyorsun. O hâlde yazıklar olsun sana ey nefsim!

Belki inandığını fakat sıkıntıya gelemiyeceğini söyliyeceksin. Fazla sıkıntıya dayanamıyanların az bir zahmet ile bu sıkıntıyı önlemeleri lâzım olduğunu Cehennem azâbından kurtulmak için dünyada zahmete katlanmanın farz olduğunu demek ki bilmiyorsun. Bugün dünyanın bir miktâr zahmetine dayanamazsan yarın Cehennem azâbına ve âhıretteki zillet ve alçaklığa ve tard olmaya kovulmaya nasıl dayanacaksın?

Sonra tevbe ederim ve iyi şeyler yaparım diyorsan ölüm daha önce gelebilir pişman olup kalırsın. Yarın tevbe etmeği bugün etmekten kolay sanıyorsan aldanıyorsun.

Senin bu hâlin şu talebeye benzer ki dersine çalışmayıp imtihan günü hepsini öğrenirim sanır ve ilim öğrenmek için uzun zaman lâzım olduğunu bilemez. Bunun gibi pis nefsi temizlemek için de uzun zaman mücâhede etmek lâzımdır. Ömür boşuna geçince bir ânda bunu nasıl yapabilirsin? İhtiyârlamadan önce gençliğin hasta olmadan önce sıhhatin ve sıkıntı çekmeden önce rahatlığın ve ölmeden önce hayatın kıymetini niçin bilmiyorsun?

O hâlde yazıklar olsun sana ey nefsim!

İmam-ı Gazali.